Thả Đèn Trời (Releasing Sky Lantern)

Lễ hội Thả Đèn Trời ở Bình Khê, Đài Loan (ảnh ST)

Mỗi lần có dịp ghé sân bay Đào Viên ở Đài Bắc là một lần tôi học được điều gì đó hay ho. Hôm nay, ghé vào một nhà hàng nhỏ gần cửa ra máy bay, tôi thấy bức tranh tường, trải dài suốt bức vách của nhà hàng, trên đó có rất nhiều đèn lồng. Ở góc phải bức tranh tường có một bảng nhỏ chú thích bằng tiếng Anh và Hoa về tục Thả Đèn Trời và Lễ hội Thả Đèn Trời Bình Khê (Pingxi Releasing Sky Lantern Festival) ở Đài Loan. Tôi lược dịch bản tiếng Anh bên dưới với mong ước giá mà sân bay Việt Nam mình cũng tìm ra những nét hay ho của văn hoá Việt để giới thiệu tới khách Quốc tế qua vài dòng ngắn gọn như thế này!

Bảng chú thích bên góc phải tấm tranh tường trong nhà hàng

BẢN DỊCH:

“Thả Đèn Trời” được xem như một lễ hội văn hoá truyền thống ở Đài Loan. Lễ hội Đèn lồng diễn ra vào Rằm Tháng Giêng Âm lịch. Có hàng trăm ngàn người đã đổ đến Thị trấn Bình Khê để trải nghiệm và chiêm ngắm vẻ đẹp của đèn trời.

Đèn Trời còn được gọi là Đèn Khổng Minh (Kongming Deng),được cho là do nhà quân sự tài danh Gia Cát Lượng thời Tam quốc phát minh ra. Loại đèn này được làm như một thứ khí cầu tín hiệu phục vụ cho thông tin liên lạc trong quân sự. Sức nóng của lửa bên trong khí cầu sẽ làm nó bay lên trời. Đèn trời Bình Khê được cho là có từ đời nhà Thanh (Ching Dynasty).

Tổ tiên của người Bình Khê là người Tỉnh Phúc Kiến, Trung quốc, họ đến Bình Khê để trồng trọt. Do nạn cướp bóc, dân làng Bình Khê phải trốn lên núi cho tới khi thấy tín hiệu an toàn qua các đèn lồng được thả lên trời từ các làng mạc. vì điển tích này, đèn trời được cho là biểu tượng của hoà bình; nó đã trở thành một sự kiện truyền thống của địa phương.

LỜI BÀN CỦA Vinhhuy Le – tôi copy vào status này những ý kiến đóng góp rất hay của Cụ Ly từ các comment trong status bên timeline facebook của tôi để bạn đọc có cái nhìn đầy đủ hơn về Thiên đăng.

Đài Loan có câu ngạn ngữ “Bắc thiên đăng, Nam Phong pháo”. Bắc thiên đăng là tục thả đèn trời ở Bình Khê; “phong pháo” là tổ hợp từ cả ngàn tới vạn viên pháo thăng thiên, phong tục ở Diêm Thủy (Đài Nam). Cả hai đều cử hành trong đêm Nguyên tiêu. Về thiên đăng ở Bình Khê, có nhiều truyền thuyết

  • Có người cho đây là tục có từ thời Tam quốc, do Khổng Minh sáng chế, dùng thám thính địch tình, nên còn gọi “Khổng Minh đăng”.
  • Cũng có thuyết khác cho rằng vì đèn có hình dạng giống như cái nón Khổng Minh (Khổng Minh mão) nên mới gọi Khổng Minh đăng.
  • Chuyện kể khác: hồi người Tàu mới tới Đài Loan khai khẩn, mỗi khi bị thổ phỉ đánh cướp, họ cho người già và đàn bà con nít tản cư lên núi, để đám trai tráng ở lại đương cự giặc cướp. Khi đuổi xong bọn cướp, các trai tráng thả đèn trời báo hiệu an toàn để những người tản cư về làng. Do đó đèn còn có tên “Bình an đăng”.
  • Chuyện kể của bô lão Bình Khê có phần khác. Là hồi nhà Thanh, do có nhiều kẻ đào thoát chế độ, thiên di ra biên cương hải đảo để không phải chịu kiểm soát của chính quyền, Thanh triều ra lệnh nghiêm cấm dân chúng dời đến Đài Loan. Thành thử hồi đó dân Phúc Kiến qua Đài Loan đều phải bí mật “vượt biên” lậu. Qua tới bên kia bờ rồi, di dân thả lồng đèn để báo cho người nhà ở bờ biển đang ngóng trông, ngọn Thiên đăng là để báo tin vượt biên thành công, an toàn, nên gọi Bình An đăng.
  • Chữ Thiên đăng 天燈, người Phúc Kiến phát âm thành “Thiêm đinh” 添丁 (có thêm con trai), từ đó người ta tin Thiên đăng còn là đèn cầu tự.Tục thả đèn trời đêm Nguyên tiêu ở Bình Khê đã có hơn 200 năm, là sinh hoạt nổi tiếng trong dân gian ở Bắc Đài Loan, để cầu phước cho mình và thái bình cho thiên hạ. Đêm rằm tháng Giêng, dân Đài Loan tụ về Bình Khê xem thả Thiên đăng cực kỳ náo nhiệt; chỉ kém tục thả thơ trong “Ngày thơ Việt Nam” ở Văn miếu Hà Nội xíu xiu thôi, ách-xì!

Từ 1999, chính quyền Đài Loan bắt đầu hỗ trợ kinh phí cho cả Bắc thiên đăng lẫn Nam Phong pháo, khiến lễ hội Thượng nguyên thành nét đẹp văn hóa của Đài. Nội nghề làm lồng đèn thôi, người Bình Khê đã có câu truyền khẩu: “Dán lồng đèn 1 ngày đủ ăn 8 ngày; dán 8 ngày đủ ăn cả năm”. Ngoài ra, các ngành dịch vụ, du lịch, các cửa hàng lưu niệm cũng nhờ đó mà khấm khá thêm lên.Người ta làm lễ hội bài bản, cái nào đáng cái đó. Việt Nam mình lễ hội tràn lan dầm dề trâu đái, cái nào cái nấy như hạch, he he xui! :3

Bức tranh tường trong nhà hàng ở sân bay Đào Viên, Đài Bắc

Advertisements

Thầy ta trên đường

Nhân ngày 20/11, xin có vài câu chuyện nhỏ về những “người Thầy”. Ở đây tôi xin phép gọi bất cứ ai cho ta một bài học nào đó để thành nhân là “Thầy”, chứ không đơn thuần là “Thầy” theo nghĩa người đi gieo chữ.

Sách Tàu có câu: “Tam nhân đồng hành, tất hữu ngã sư yên”. Diễn nôm ra là cứ lơn tơn, tụm năm tụm ba, dung dăng dung dẻ trên lộ thế nào trong đám cũng có đứa là Thầy ta. Câu này hay lắm đó đa, tôi đi đường nhiều khi ăn may, cũng gặp thầy đâu đó. Có điều thời buổi này, ai mà còn đi bộ chung với nhau trên đoạn đường dài? Muốn đi chung vài ki lô mếch mà có trên 2 người thì chỉ có nước đi taxi, Grab hoặc Uber. Mà thiệt, tôi đã gặp “ngã sư” trong lúc ngồi taxi/Grab/Uber đi làm hoặc đi công việc. Hay một điều là Ngã sư dạy cho tôi vài bài lúc đi đường lại là cánh tài xế trong lúc đang ôm vô lăng, bẻ vành lái kiếm cơm mới ghê chớ.

1. Xui mẹ gì ông!

Dạo 200x (x>5), việc nhiều lắm, tôi ra đồng từ sớm, đến tối mịt mới về. Làm nhiều, đuối sức, tôi không dám tự đi xe, phải gọi taxi đi làm. Sợ trễ giờ, nên tôi bắt mối luôn với một taxi có cặp tài xế tên Đăng và Việt chia ca để chạy. Trong hai người, tôi ấn tượng nhiều với Đăng vì cậu em này còn trẻ nhưng tính thẳng thắn và rất chín chắn trong suy nghĩ.

Vài ba tháng, Đăng lại nghỉ chạy xe đi thăm ông chú còn trẻ, đang ngồi tù. Theo lời Đăng kể, ông chú này cũng chẳng phải nghèo, nhưng tham, nên nghe lời bạn bè, đi buôn tiền giả, thế là xộ khám! Đăng lên thăm nuôi, ông chú than với thằng cháu: “Tao xui thôi chứ ngoài kia ối thằng làm như tao mà vẫn trót lọt, có sao đâu!” Thằng cháu trực tính phang luôn: “Xui mẹ gì ông! Ông làm sai bị bắt đi tù là phải đạo rồi, ở đó mà than!”

Hơn chục năm không gặp lại Đăng, mỗi lần nghĩ về cậu em này, tôi nhớ như in vẻ mặt lạnh tanh của cậu trai xứ Bắc tha phương kiếm cơm, buông từng chữ gọn lỏn: “Xui mẹ gì ông!” Tôi nể Đăng vì sự rạch ròi phải trái, trắng đen trong suy nghĩ của cậu trai trẻ.

Bước chân ra đời, tôi gặp nhiều người, trẻ có, già có, khi làm điều gì sai trái, bị bắt quả tang và phải trả giá cho điều mình làm, họ thường đổ cho là do vận hạn xui xẻo. Sau này, họ thường buông một câu thời thượng: “Đen thôi, chứ đỏ thì quên đi!” Mỗi lúc gặp loại người này, tôi cứ có cảm giác có điều gì sai sai khi nghe họ than xui xẻo, nhưng tôi không biết cách gọi tên vấn đề của họ ra như Đăng đã làm .

Đời cần những người như Đăng để quăng vào mặt những người biết sai mà vẫn làm cái câu: “Xui mẹ gì mày!” Làm sai thì phải trả giá thế thôi!

2. Thấy mình may mắn

Cách đây 2 năm, tôi gọi Grab để ra phi trường Tân Sơn Nhất lúc khuya. Nói chuyện qua lại, biết cậu tài xế trẻ nhà ở tận Củ Chi, tôi buột miệng: “Em vất vả ghê, làm xong, chạy từ đây về lại Củ Chi xa quá!” Và đây là cách cậu ta trả lời làm tôi nhớ mãi!

Tài xế Grab: Em không thấy mình vất vả đâu chị. Em còn trẻ, có công ăn việc làm để nuôi thân và gia đình là em vui rồi. Nhiều người già cả, ốm đau, tàn tật mà vẫn phải kiếm cơm nuôi thân, họ mới là người vất vả. Em thấy mình có ít nhất là 2 điều may mắn: 1. Em sanh ra lành lặn 2. Em sống trong thời bình, không lo mất mạng vì chiến tranh. Vậy thì còn có mỗi việc chăm chỉ làm ăn thôi, sao em lại không làm được!

Nghe xong những lời này, tôi chỉ biết khen cậu ta chín chắn và giỏi quá! Tôi khen thực lòng vì tôi có hai người bạn rất giỏi, nhưng lúc nào họ cũng cư xử cứ như thể những điều bất hạnh của cả thế giới chỉ nhắm vào mỗi họ mà đổ sập xuống. Nhiều lúc, tôi cũng nhắc bạn rằng ông Trời cho bạn trí tuệ, khả năng hơn người, sao bạn vẫn không vừa lòng? Còn khổ đau, bất hạnh ư? Chắc chẳng ai có thể đong đếm xem ai nhiều ai ít. Người có nhiều bất hạnh chắc là người kể nó ra, còn người ít khổ đau chắc là người câm nín, giữ nó cho riêng mình!

Bài học từ chuyến xe Grab tối khuya hôm đó mà tôi nhận được là: phải biết ơn cuộc đời vì những điều mình đang có. Thực ra chúng ta có rất nhiều nhưng lại hay than vãn. Đừng để khi không còn, mới nhận ra mình đã từng sở hữu điều gì đó thật quý giá!

Túm lại, bất cứ ai mà ta có duyên gặp trong đời đều có thể cho ta một bài học gì đó. Cũng có khi, chính ta lại là “Thầy” của ai đó khi vô tình va vào họ. Vậy thì hãy cứ “đồng hành”, thế nào ta cũng sẽ bắt gặp “ngã sư” ở đâu đó!

Tôi làm Hếcha!

Ý tôi là làm HR (Human Resource) đó, nghĩa là công việc Nhân sự, cụ thể là đi tuyển người. Ở các công ty Nhà Nước hay công ty to to thì Trưởng phòng Hành chánh Nhân sự thường có thớ lắm vì toàn bộ việc tuyển dụng đều do nhân vật này sắp đặt. Còn ở những công ty nhơ nhỡ hay nho nhỏ như chỗ tôi đang làm, đôi khi Trưởng một phòng nào đó phải tham gia vào việc tuyển người vì công ty không có người chuyên trách nhân sự. Đang cắm mặt vào hàng hóa, nay tôi lại phải ngẩng lên ngắm nghía, chọn lựa con người phù hợp cho vị trí đăng tuyển, có nhiều chuyện thật là cười ra nước mắt!

Tiếp tục đọc

Quà Tặng Cho Con Gái Tuổi Mới Lớn

Năm 2014, khi viết bài “10 = 0”, tôi có một ý nhỏ về tình cảm yêu thương người Cha dành cho con gái. Lúc đó bất chợt tôi nhớ đến Ca sỹ Thái Hiền, cô được Cha là Nhạc sỹ Phạm Duy “đo ni đóng giày” sáng tác những bài hát dành riêng cho cô con gái ở Tuổi Mộng Mơ, Tuổi Hồng, Tuổi Thần Tiên, Tuổi Ngọc, Tuổi Sợ Ma, Tuổi Xuân, Tuổi Ngu Ngơ, Tuổi Bâng Khuâng (8 bài Nữ Ca) và nhiều bài đồng dao như Chú bé bắt được con công, Ông Giăng xuống chơi, Thằng Bờm, v.v…. Tiếp tục đọc

Chuối ơi, đừng rụng!

Sáng ra, anh họ gọi chị tôi qua nhà để ngó xem Mẹ già của anh vừa té, bà không đi tiêu được đã mấy ngày. Chị tôi khuyên bà phải uống nhiều nước. Bà nói uống nhiều sợ phải đi tiểu, không có ai đỡ bà. Có cái ghế đi tiểu ngay sát giường mà bà cũng té. Anh con trai nằm dưới đất ngủ mê nên không biết mẹ già dậy đi tiểu. Tuổi Bác cũng đâu đó 85, năm ngoái Bác trai mất sau Má tôi khoảng nửa tháng. Tiếp tục đọc

Cẩm chướng xưa

Hồi hổi, năm 198X, với X < 6, tự nhiên tôi quyết định chọn cho mình một loài hoa yêu thích (giống như Việt nam chọn Sen làm Quốc Hoa ấy). Tôi suy nghĩ lung lắm, cúc thì bình thường quá, hoa hồng thì tượng trưng cho tình yêu mà lúc đó tôi chưa được phép yêu nên bỏ qua, nhìn tới nhìn lui, tôi chọn Cẩm chướng, loài hoa có chút riêng biệt và đủ đẹp để làm biểu tượng cho bản thân mình. Khi được hỏi thích hoa gì, tôi nói ngay: Cẩm chướng. Có người bạn đã nhớ và tặng tôi chậu hoa cẩm chướng tím vào sinh nhật năm 17. Tiếp tục đọc

Thương Con Mèo Ăn Lạt

Ngày xưa, mỗi lần khi càm ràm tôi vì đã ép bà làm điều gì đó, Má tôi thường nhăn mặt rên lên: “Có ăn lạt mới biết thương lấy mèo!” À ha, vụ gì mà lôi con meo meo vào đây ta. Ngẫm ngợi một hồi thì tôi mới hiểu cái câu Má tôi nói nó tương đương với câu: “Có đứt tay mới hiểu người đang chảy máu!”, ý bà là có ở trong “cảnh” của bà thì mới hiểu được cái khó của bà.

Tiếp tục đọc

Đi Lễ trong…Sân bay Mỹ

Nguyện đường Công Giáo bên trong Phi trường JFK. Đây là Vị Linh mục và Giáo dân trò chuyện khi Thánh Lễ tan

Hôm 30/9 vừa rồi, tôi viết bài này với tựa đề Một chỗ cho Đức tin Tôn giáo ở Phi trường JFK rồi post ở Facebook. Sáng ra thấy người bạn nhắn: “Bài này hay, chị gỡ khỏi fb để đăng trên Tạp chí Đồng Hành đã”. Thế là mình ẩn bài đi, đợi cho đến hơn một tháng thì bài lên báo. Theo yêu cầu, tôi chỉ post lại nội dung bài đã đăng trên báo, nhưng vẫn thích mấy tấm hình đã chụp được nên sẽ bỏ thêm vào trong Blog này. 

Mỗi khi đi đâu xa vào cuối tuần, tôi thường tìm hiểu trước xem nơi mình sắp đến có gần nhà thờ nào để thuận tiện cho việc dự thánh lễ vào thứ Bảy hoặc Chúa nhật. Trong chuyến đi vừa rồi, tôi được dự lễ ở một nơi không ngờ đến. Tiếp tục đọc

Tháng Mân Côi và Ave Maria của Hàn Thi Sỹ

Trong lòng Người Công Giáo, Đức Trinh Nữ Maria, Mẹ Thiên Chúa có một vị trí rất đặc biệt. Công Giáo là Độc Thần Giáo, chỉ thờ một Thiên Chúa Ba Ngôi. Tuy nhiên, Giáo dân vẫn thường cầu nguyện cùng một số vị Thánh để xin họ chuyển lời cầu của mình lên cùng Thiên Chúa. Họ tin rằng những vị Thánh này đã sống đẹp lòng Thiên Chúa, nên lời cầu nguyện của họ thường được Chúa thương nhận. Người được Giáo dân nhờ cậy nhiều nhất có lẽ là Đức Mẹ Maria. Vì là người đã mang thai và hạ sinh Thiên Chúa, nên những lời nguyện cầu được Mẹ Maria chuyển lên cùng Thiên Chúa thường sẽ được khứng nhận. Việc chuyển lời cầu này có thể xuất phát từ câu chuyện Tiệc cưới Cana (*) Tiếp tục đọc